
Egasi va oila a'zolari olgan tovarni qanday yozish
Uyga bir paket choy, bolaga sharbat: kichik do'konlarda keng tarqalgan, lekin deyarli yozilmaydigan chiqim. Oddiy qoida uni ko'rinadigan qiladi.
Kechqurun uyga ketayotib, egasi javondan bir paket choy va bolaga sharbat oladi. Ertasi kuni xotini kelib, sovun va yuvish vositasini ko'tarib ketadi. Opasi ham bir kuni shakar so'raydi. "O'z do'konim, nega yozishim kerak?" Hech kim o'g'irlik qilmayapti, lekin tovar ketyapti, pul esa kirmayapti. Bunday chiqim kichik do'konlarda juda keng tarqalgan, lekin deyarli hech qachon yozilmaydi. Ularni egasi hisobi orqali ko'rinadigan qilish mumkin.
Nega bu «kichik» emas
Shartli hisob: egasi va oilasi kuniga o'rtacha 15 000 so'mlik tovar olsa, oyiga bu 450 000 so'm, yiliga esa 5,4 mln so'm. Bu pul sotuvga ham, kassaga ham tushmaydi. Yozilmagan har bir paket sanoqda kamomad bo'lib chiqadi va uni tushuntirib bo'lmaydi. Siz esa xodimni yoki o'zingizni ayblab, sababni boshqa joydan qidirasiz.
Yana bir jihat bor: xodimlar egasining nima olayotganini ko'radi. Egasi yozmasdan ola bersa, ular ham "meniki ham kichik narsa" deb o'ylay boshlaydi. Tartib yuqoridan boshlanadi.
Bundan tashqari, do'kon puli bilan oila puli aralashib ketadi va oy oxirida "pul qayerga ketdi?" degan savol tug'iladi. Tovar ham pul: javondan olingan paket kassaga kirmagan pulga teng.
Alohida «ega» hisobi
Yechim oddiy: egasining va oilasining olgan tovari alohida chiqim turi bo'lsin. Daftarda yoki jadvalda "o'z ehtiyoji" nomli bo'lim oching. Har bir yozuvda quyidagilar bo'lsin:
- sana;
- kim oldi (ega, rafiqasi, ukasi);
- tovar nomi va miqdori;
- tannarx bo'yicha summa.
Bu yozuvni olish paytida qiling, kechqurun esdan emas. Daftarni kassa yonida qalam bilan birga qoldiring. Jadval yuritsangiz, "Ega" nomli alohida mijoz kodi qo'shing: tovar qoldiqdan chiqadi, sotuv esa oddiy tushum bilan aralashib ketmaydi.
Qaysi narxda yozish
Buni tannarx bo'yicha yozing. Sababi, egasi uchun bu foydasiz chiqim: siz o'zingizga ustama qo'shib "sotmayapsiz". Tannarx esa do'kon haqiqatan yo'qotgan pul. Qaysi usulni tanlasangiz, doim shuni ishlating, aks holda oylar o'rtasida solishtirib bo'lmaydi. Shartli misol: bir quti choyning tannarxi 48 000 so'm, sotish narxi 60 000 so'm. Egasi uchun yoziladigan summa 48 000 so'm.
Oila va xodimlar uchun qoidalar
Qoidalar ikki-uch jumladan oshmasin:
- Hamma, jumladan ega, bir xil shaklda yozadi. Istisno yo'q.
- Oila a'zolari tovarni yozuvsiz olmaydi. Haftada bir marta yozuvlarni birga ko'rib chiqing.
- Xodim tovarni chegirma bilan olishi mumkin bo'lsa, qoida yozma bo'lsin: oyiga qancha, qaysi narxda, qachon to'laydi. "Keyin to'layman" yozuvsiz qolmasin, chunki u nasiyaga aylanib, unutiladi.
- Pul to'lanmagan bo'lsa, xodimning yozuvi ham qarz hisobiga ketadi va maoshdan ushlab qolish sanasi belgilanadi.
Oy oxirida nima qilish
Oyning oxirida "o'z ehtiyoji" bo'limining jami summasini hisoblang va foydadan ayiring. Shartli misol: tovar sotuvidan hisobdagi foyda 6 000 000 so'm, ega olgan tovarlar 450 000 so'm. Demak, haqiqiy foyda 5 550 000 so'm. Ikkala raqamni ko'rib turgan odam do'konning real holatini tushunadi.
Agar har kuni yozishdan charchasangiz, boshqa yo'l bor: o'zingiz uchun oylik chegara belgilang, masalan 500 000 so'm, va shu chegaradan oshmaslikka harakat qiling. Chegara bor ekan, yozuv ham oson, chunki bitta jami summani kuzatish yetarli. Baribir yozuvni to'xtatmang: chegarasiz yozuv ham, yozuvsiz chegara ham ishlamaydi.
Yana bir yaxshi odat: o'zingizga oylik maosh belgilang va uni do'kon xarajati sifatida yozing. Shunda uy uchun olingan tovarni ham shu maoshdan hisoblash mumkin, do'kon puli bilan oila puli esa chalkashmaydi.
Xulosa
Egasi olgan tovar o'g'irlik emas, lekin hisobda ko'rinmasa, o'g'irlikdek ish qiladi: foydani yashiradi va kamomadni tushunarsiz qiladi. Alohida chiqim turi, tannarx bo'yicha yozuv va hamma uchun bir xil qoida bu muammoni hal qiladi. Agar do'konda kamomadning bir qismi shunday yozilmagan chiqimlardan iborat bo'lib, hisob chalkashib ketgan bo'lsa, AniqHisob jamoasi inventarizatsiya o'tkazib, sabablarni aniqlashga va tartibni o'rnatishga yordam beradi.