
Yaroqsiz tovarni hisobdan chiqarish: dalolatnoma va qoidalar
Singan, namlangan yoki muddati o'tgan tovar jadvalda qolsa, qoldiq yolg'on ko'rsatadi. Hisobdan chiqarishning oddiy tartibi: dalolatnoma, surat va imzo.
Tasavvur qiling: omborxonaning burchagida singan idishlar solingan quti turibdi. Jadvalda ular hali "12 dona" bo'lib yozilgan, lekin ularni hech kim sotmaydi va hech kim hisobdan chiqarmagan. Har bir sanoqda xuddi shu 12 dona "kamomad" bo'lib chiqadi, har oy bir xil savol takrorlanadi. Qog'ozdagi qoldiq haqiqiy qoldiqdan farq qiladi, chunki yo'qotish tan olinmagan. Hisobdan chiqarish yo'qotishni tan olishning halol va tartibli usuli.
Nima hisobdan chiqariladi
Sotib bo'lmaydigan tovarning bir necha turi bor:
- singan, ezilgan yoki yirtilgan tovar;
- namlangan, qurt tushgan, buzilgan yoki erib qolgan tovar;
- yaroqlilik muddati o'tgan tovar;
- zavod nuqsoni bo'lib, yetkazib beruvchi qaytarib olmaydigan tovar.
Muhim farq bor: hisobdan chiqarish sababi ma'lum, isboti bor yo'qotishga tegishli. Sababi noma'lum yetishmovchilik esa hisobdan chiqarilmaydi, u kamomad sifatida alohida tekshiriladi. Ikkalasini aralashtirsangiz, haqiqiy muammo ko'rinmay qoladi. Oziq-ovqat va dori kabi tovarlarning yaroqsizini sotish mumkin emas, ularni yo'q qilish tartibi bo'yicha amaldagi talablarni buxgalter yoki tegishli organdan aniqlab oling.
Hisobdan chiqarishdan oldin
Shikastlangan hamma narsa ham chiqindi emas. Qadog'i ezilgan, lekin ichi butun va yaroqli tovarni chegirma bilan sotish mumkin. Bunda ikki narsani unutmang: tovar sifati haqiqatan zarar ko'rmagan bo'lishi kerak va mijoz chegirma sababini bilishi lozim. Chegirmali narxni alohida belgilang va sotuv yozuvida uni oddiy narxdan ajrating, shunda foyda to'g'ri hisoblanadi. Sotib bo'lmaydigan bo'lsa, hisobdan chiqarish yo'li tanlanadi.
Oddiy dalolatnoma
Katta hujjat shart emas, bir sahifa yetadi. Unda quyidagilar bo'lsin:
- sana;
- tovar nomi va miqdori;
- bir dona tannarxi va jami summa;
- sababi: singan, muddati o'tgan, namlangan va hokazo;
- kim aniqlagani;
- egasining ruxsati va imzosi;
- surat olingani haqida belgi.
Shartli misol: 12 ta shisha idish, bir donasi 15 000 so'mdan, jami 180 000 so'm. Sabab: javondan tushib sindi, sotuvchi aniqladi. Egasi imzo qo'ydi, surat olindi. Shunday qisqa akt bir yildan keyin ham savollarga javob beradi.
Olti qadamli tartib
- Tovarni savdodan darrov olib, alohida "yaroqsiz" qutiga soling, aks holda u adashib sotilib ketadi.
- Suratga oling: tovarni umumiy holda va nuqsonni yaqin planda.
- Aktni yozing.
- Egasi yoki mas'ul shaxs aktni tasdiqlasin.
- Jadvalda tovarni "hisobdan chiqarish" turi bilan chiqim qiling. Uni sotuv bilan aralashtirmang, chunki sotuvdan tushum bor, bu yerda esa faqat yo'qotish.
- Tovarni yo'q qiling yoki yetkazib beruvchiga qaytaring.
Kim nima qilishini ham belgilab qo'ying: nuqsonni sotuvchi yoki omborchi aniqlaydi, tasdiqlashni esa ega bajaradi. Bir kishining o'zi ham aniqlab, ham tasdiqlasa, nazorat yo'qoladi.
Oxirgi qadamga alohida e'tibor bering. Agar nuqson zavoddan kelgan bo'lsa, yetkazib beruvchi tovarni almashtirib berishi yoki pulini qaytarishi mumkin. Lekin bunday da'vo odatda cheklangan muddatda qabul qilinadi, shuning uchun nuqson topilgan zahoti uning suratini jo'nating.
Yo'qotishni foydadan ajratib ko'ring
Oy oxirida hisobdan chiqarilgan tovarlarning jami summasini hisoblang. Shartli misol: bir oyda 180 000, 90 000 va 240 000 so'm, jami 510 000 so'm. Summani tannarx bo'yicha hisoblang, sotish narxi bo'yicha emas: yo'qotgan pulingiz aynan tannarxdir. Bu summa foydangizdan to'g'ridan-to'g'ri ayriladi. Uni oylik tushum bilan solishtiring va birinchi, ikkinchi, uchinchi oyni yonma-yon qo'ying. Agar summa o'sib borayotgan bo'lsa, sababini qidiring: ortiqcha tovar olinayaptimi, saqlash sharoiti yomonmi, xodimlar tovarni ehtiyotsiz ko'tarib yuribdimi, yaroqlilik muddati kuzatilmayaptimi?
Har bir akt yonida sababni yozib borsangiz, bir necha oydan keyin eng ko'p takrorlanayotgan sabab o'zi ko'rinadi. Masalan, singan tovarning yarmi bir javondan tushgan bo'lsa, muammo tovarda emas, shu javonda.
Xulosa
Hisobdan chiqarish yo'qotishni yo'q qilmaydi, lekin uni ko'rinadigan va tushuntirilgan qiladi. Qisqa dalolatnoma, surat, egasining imzosi va oylik jami summa bo'lsa, jadvaldagi qoldiq haqiqatga yaqinlashadi, sanoqlarda esa har safar bir xil "sirli" farqlar chiqmaydi. Agar do'konda yillar davomida yaroqsiz tovar jadvalda qolib ketgan bo'lsa, AniqHisob jamoasi inventarizatsiya o'tkazib, haqiqiy qoldiqni aniqlaydi va hisobni tiklashga yordam beradi.