Tovar hisobi va soliq hisoboti: qanday bog'liq

Ko'p tadbirkor soliq hisobotini oy oxiridagi alohida va asabiy ish deb biladi: hujjatlar uyumi buxgalterga topshiriladi, raqamlar esa taxminan tuziladi. Aslida hisobot uchun kerakli asosiy raqamlar, ya'ni sotuv, xarid va qoldiq, tovar hisobida har kuni o'zi paydo bo'ladi. Hisob tartibli bo'lsa, hisobot topshirish raqamlarni boshidan yig'ish emas, tayyor raqamlarni ko'chirish bo'ladi. Qoidalar tanlangan soliq rejimiga qarab farq qiladi, shuning uchun bu yerda faqat umumiy mantiq beriladi; aniq savollarni buxgalter yoki soliq maslahatchisi bilan kelishing.

Hisobotga kerak bo'ladigan to'rt raqam

Tovar bilan savdo qiladigan har bir do'konda to'rtta raqam hamma narsaning asosi:

• davr boshidagi qoldiq qiymati;
• davr ichida olingan tovar (xaridlar);
• davr ichidagi sotuv (tushum);
• davr oxiridagi qoldiq qiymati.

Ulardan sotilgan tovarning tannarxini topasiz: tannarx = boshlang'ich qoldiq + xaridlar − yakuniy qoldiq. Misol: oy boshida qoldiq 48 000 000 so'm, oy ichida 31 500 000 so'mlik tovar olindi, oy oxirida qoldiq 52 200 000. Sotilgan tovar tannarxi: 48 000 000 + 31 500 000 − 52 200 000 = 27 300 000 so'm. Tushum 38 600 000 bo'lsa, yalpi foyda 11 300 000 so'm. Yalpi foyda soliq bazasi bilan bir narsa emas: soliq rejimiga qarab tushumdan, foydadan yoki boshqa asosdan hisoblanadi. Lekin hammasi baribir shu to'rt raqamdan boshlanadi.

Hujjat va yozuv bir-biriga mos bo'lsin

Hisobot raqamlarini tasdiqlaydigan narsa hujjatlar, shuning uchun har bir yozuvning orqasida hujjat turishi kerak:

• Xarid: nakladnoy yoki hisob-faktura har bir kirim yozuviga mos. Hujjatsiz kelgan tovar xavfli, chunki uning kelib chiqishini isbotlash qiyin.
• Sotuv: kassa cheklari, terminal, Click yoki Payme tushumi va bank o'tkazmalari jami sotuv jadvaliga teng bo'lsin. Agar kassa ma'lumotlari rasmiy tizimga uzatilsa, sizning jadvalingiz ular bilan mos bo'lishi ayniqsa muhim.
• To'lov: har bir yetkazib beruvchiga to'langan summa hujjat bilan tasdiqlansin.

Onlayn savdo (marketplace, Telegram-do'kon) bo'lsa, ularning hisobotlari ham jadvalga kirsin: sotuv summasi, komissiya va qaytarilgan tovar. Aks holda tushum bilan sotuv o'rtasidagi farqni tushuntirib bo'lmaydi. Xarid narxini hisob-fakturadagi narx bo'yicha yozing, yo'l va yetkazish xarajatini esa alohida qator qilib ajrating.

Kun oxirida kassa, terminal va elektron to'lov tushumlarini qo'shib, sotuv jadvaliga solishtirish odatiga aylansin. Kichik farqni shu kunning o'zida topish oson, oy oxirida esa deyarli imkonsiz.

Hisobdan chiqarish ham hujjat bilan

Muddati o'tgan, shikastlangan yoki kamomad chiqqan tovar hisobdan chiqariladi, lekin bu jimgina bo'lmasligi kerak. Dalolatnoma tuzing: sana, tovar, miqdor, sabab va javobgar shaxslarning imzosi. Hujjatlashtirilmagan yo'qotish oddiy "yo'qolgan tovar" bo'lib qoladi va rejimga qarab xarajat sifatida qabul qilinmasligi mumkin. Egasi o'z ehtiyoji uchun olgan tovar ham alohida chiqim sifatida yozilsin. Soliq jihatdan ikkala holat qanday hisoblanishini buxgalterdan aniqlashtiring.

Yakuniy qoldiq sanoqdan kelsin

Davr oxiridagi qoldiq hisobotga taxminan emas, sanalgan miqdor bo'yicha kirishi kerak. Yil oxirida to'liq inventarizatsiya o'tkazib, dalolatnomani saqlab qo'ying. Oyma-oy kichik tekshiruvlar esa yil oxirida kutilmagan farq chiqishining oldini oladi. Sanoq natijasi qoldiqning hujjatli asosi bo'ladi, shuning uchun yil oxiridagi hisobot ham ishonchli chiqadi.

Oy yakunidagi "hisobot paketi"

Har oy oxirida ushbu ro'yxatni to'ldiring:

1. Tushum to'lov turlari bo'yicha (naqd, karta, o'tkazma), jami sotuv jadvaliga teng.
2. Xaridlar yetkazib beruvchilar bo'yicha, hujjat raqamlari bilan.
3. Qoldiq: boshlang'ich + xaridlar − sotilgan tannarx − hisobdan chiqarish = yakuniy, sanalgan miqdor bilan solishtirilgan.
4. Qarzdorlar (nasiya) va yetkazib beruvchilarga qarzlar ro'yxati.
5. Hisobdan chiqarish dalolatnomalari.

Xulosa

Tovar hisobi soliq hisobotining tayanchi: sotuv, xarid va qoldiq raqamlari tayyor turganda hisobot tezroq, aniqroq va xotirjam tayyorlanadi. Hisob chalkashib ketgan bo'lsa, AniqHisob jamoasi inventarizatsiya o'tkazib, qoldiqlarni aniqlashtiradi va tovar hisobini tartibga solishga yordam beradi.