
Bozordan hujjatsiz olingan tovarni hisobga olish
Ulgurji bozordan nakladnoysiz olingan tovar hisobdan tushib qolmasin: o'zingizning xarid varag'ingiz va uchta oddiy qoida yetarli.
Ko'p kichik do'konchilar tovarni o'zlari olib keladi. Ertalab ulgurji bozorga borasiz, qo'lma-qo'l pul to'laysiz, sotuvchi "chek yo'q, keyingi safar yozib beraman" deydi, siz esa tovarni mashinaga yuklab qaytasiz. Narxlar faqat xotirangizda qoladi. Kechqurun har bir tovar necha pulga tushganini aniq ayta olmaysiz, ertasiga esa umuman unutasiz. Qog'oz hujjat bo'lmasa ham, xarid yozuvi bo'lishi shart: busiz na foydani, na to'g'ri narxni hisoblab bo'ladi.
Bu maqola soliq qoidalari haqida emas, ular uchun buxgalter yoki soliq maslahatchisi bilan gaplashgan ma'qul. Biz o'zingizning ichki hisobingiz haqida gapiramiz, u har qanday holatda ham kerak.
Hujjatsiz xarid nimalarni yo'qotadi
Yuk xati bo'lsa, narx va miqdor qog'ozda turadi. Bozorda qog'oz yo'q, shuning uchun uchta narsa hisobdan tushib qoladi:
- Tannarx. Tovar qanchaga tushganini bilmasangiz, sotish narxini "ko'z bilan" qo'yasiz va zarar bilan sotib yuborishingiz mumkin.
- Kirim. Tovar jadvalga kirmasa, qoldiq haqiqatdan kam ko'rinadi, keyin esa bor tovar "ortiqcha" bo'lib chiqadi.
- Pul. Bozorga olib ketilgan naqd pul qayerga sarflangani keyinroq tushunarsiz bo'lib qoladi.
Bozor narxlari kundan kunga o'zgarib turadi, shuning uchun bir tovarning kechagi va bugungi narxi har xil bo'lishi tabiiy. Aynan shu sababli har bir xaridni o'z sanasi bilan yozish kerak.
O'zingizning xarid varag'ingiz
Rasmiy hujjat o'rnini o'zingiz tuzgan oddiy varaq bosadi. U daftar, Excel yoki telefondagi eslatma bo'lishi mumkin. Ustunlar quyidagicha:
- sana;
- sotuvchi (ismi, rasta yoki qator raqami, telefoni);
- tovar nomi;
- miqdor va birligi (dona, quti, kg);
- bir birlik narxi;
- jami summa;
- to'lov usuli (naqd yoki o'tkazma).
Qator namunasi (raqamlar shartli): "dushanba | Karim aka, 3-qator | kir yuvish kukuni, 3 kg | 20 quti | 96 000 so'm | 1 920 000 so'm | naqd". Bir qarashda nima, kimdan, qancha va necha pulga olinganini ko'rasiz.
Rasta oldida turib yozing yoki telefonga ovozli xabar qoldiring, masalan, o'zingizning Telegram'dagi "Saqlangan xabarlar" bo'limiga. "Kechqurun xotiradan yozaman" degan reja deyarli har doim ishlamaydi. Tovar uyumi va narx yozilgan qog'ozchani suratga olsangiz, keyinchalik shubhalar ham kamayadi.
Uchta qoida
Birinchi qoida: joyida yozing, bozordan chiqmasdan. Ikkinchi: yig'indini pul bilan tekshiring. Shartli misol: bozorga chiqqanda hamyoningizda 2 000 000 so'm bor edi, qaytganda 600 000 so'm qoldi. Demak, 1 400 000 so'm sarflangan, varaqdagi jami summa ham shuncha bo'lishi kerak. Agar 1 250 000 chiqsa, 150 000 so'm yozilmay qolgan va uni hozir eslash eng oson. Uchinchi qoida: o'lchov birligini doim yozing. "Choy, 10" degan yozuv 10 dona ham, 10 quti ham bo'lishi mumkin, narxdagi farq esa katta.
Do'konga kelgach
O'sha kunning o'zida varaqdagi ma'lumotni asosiy jadvalga ko'chiring: tovar kirimga olinadi, bir birlik narxi esa tannarxga aylanadi. Bir tovarni turli sotuvchilardan har xil narxda olgan bo'lsangiz, o'rtacha narxni hisoblang. Shartli misol: 100 dona 5 000 so'mdan va 50 dona 5 600 so'mdan olindi. Jami xarajat 500 000 + 280 000 = 780 000 so'm, 150 dona uchun o'rtacha narx esa 5 200 so'm. Sotish narxini aynan shu raqamdan boshlab belgilaysiz, yo'l va yuk tushirish xarajatini ham unutmasdan.
Bozorga borishdan oldin
Yozuvni osonlashtiradigan yana ikki odat bor. Birinchisi, bozorga ro'yxat bilan borish: qaysi tovar kerak, qanchadan olinadi, qoldiq qancha. Ro'yxatsiz borgan odam ko'pincha ortiqcha tovar oladi va pulini muzlatib qo'yadi. Ikkinchisi, doimiy sotuvchilar ro'yxatini yuritish: har birining ismi, telefoni va oxirgi narxlari yozilsin. Narx oshganini yoki sotuvchi o'zgarganini shunda tez payqaysiz, savdolashganda esa aniq raqamga tayanasiz.
Xulosa
Hujjat bo'lmasligi hisob bo'lmasligini anglatmaydi. Bitta oddiy varaq, joyida yozish va yig'indini pul bilan solishtirish bozordan olingan har bir tovarni hisobga qaytaradi. Agar bir necha oy hujjatsiz olingan tovar tufayli qoldiq va narxlar chalkashib ketgan bo'lsa, AniqHisob jamoasi inventarizatsiya o'tkazib, haqiqiy qoldiqlarni aniqlaydi va hisobni tiklashga yordam beradi.