Mijoz qaytargan tovarni hisobga olish

Mijoz tovarni qaytarganda ko'p do'konchilar pulni qaytaradi, tovarni javonga qo'yadi va ish tugadi deb hisoblaydi. Hisobda esa bu hodisadan iz ham yo'q: kassada pul kamaygan, javonda tovar ko'paygan, jadvaldagi raqamlar esa o'z holicha turibdi. Natijada qoldiq ham, kassa ham bir-biriga mos kelmay qoladi, sababini topish esa qiyin. Qaytgan tovarni to'g'ri hisobga olish uchun murakkab tizim shart emas, uch-to'rtta qoida yetarli.

Qaytish bir xil emas

Amalda uchta turli holat uchraydi, va ularning har biri hisobda boshqacha iz qoldiradi:

• Tovar yaxshi holatda, mijoz fikridan qaytgan. Tovar omborga qaytadi, pul mijozga qaytariladi.
• Tovar nuqsonli: tikuvi ochilgan, ishlamaydi, yorilgan. Pul qaytadi yoki tovar almashtiriladi, lekin nuqsonli tovar sotuvga qaytmaydi: u yetkazib beruvchiga yoki hisobdan chiqarishga ketadi.
• Almashtirish: mijoz boshqa o'lcham, rang yoki model oladi. Bu ikki alohida harakat, ya'ni bitta kirim va bitta chiqim.

Qaytarish shartlarini oldindan belgilab, kassa yonida yozib qo'ying: necha kun ichida, chek va yorliq bilan, ishlatilmagan holda. Shunda sotuvchi har safar o'zicha qaror qilmaydi, mijoz ham nimani kutishini biladi. Qoidalar mijozning qonuniy huquqlariga zid bo'lmasligi kerak, shubha bo'lsa mutaxassisdan so'rang.

Almashtirish: ikki harakat misolida

Poyabzal do'konini olaylik. Mijoz 38-o'lchamdagi krossovkani 320 000 so'mga sotib oldi, ertasi kuni kelib, kichik ekanini aytdi va 39-o'lchamni oldi. Narx bir xil, pul harakati yo'q, shuning uchun sotuvchi hech narsa yozmadi. Natija: jadvalda 38-o'lcham 0 dona, 39-o'lcham 1 dona ko'rinadi, javonda esa aksincha, 38 dan 1 dona bor, 39 dan hech narsa yo'q. Umumiy son to'g'ri ko'rinadi, lekin ikkala pozitsiya ham xato. Keyingi mijoz 39-o'lcham so'raydi, jadval "bor" deydi, javonda esa yo'q. To'g'ri yozuv ikkita: 38-o'lcham bo'yicha kirim 1 dona (qaytgan), 39-o'lcham bo'yicha chiqim 1 dona (almashtirilgan).

Qaytarish varaqasi

Kassa yonida bitta daftar yoki jadval turishi kerak, unda har bir qaytish yozilsin. Kamida quyidagi ustunlar bo'lsin:

• sana va asl sotuv cheki raqami;
• tovar nomi, o'lchami yoki varianti;
• qaytish sababi;
• tovar holati: yaxshi yoki nuqsonli;
• qaytarilgan pul miqdori va usuli (naqd, karta);
• qabul qilgan xodim;
• keyingi harakat: javonga, brak zonasiga yoki yetkazib beruvchiga.

"Sabab" ustuni juda foydali. Agar bitta tovar tez-tez qaytayotgan bo'lsa, muammo mijozda emas: o'lcham jadvali noto'g'ri, tavsif aldamchi yoki sifat past.

Javonga qo'yishdan oldin tekshiruv

Qaytgan tovarni darrov javonga tiqib yubormang. Avval qadoqni, yorliqni va komplektni ko'zdan kechiring, tovar ishlatilmaganini aniqlang. Alohida "qaytgan" qutisi yoki javonini tayinlang. Tekshiruvdan o'tganini sotuvga chiqaring, o'tmaganini brak zonasiga o'tkazing. Yorliq yo'qolgan bo'lsa, uni qayta yopishtiring, aks holda tovar kassada boshqa narxda yoki umuman topilmay qoladi.

Nuqsonli tovar va pul harakati

Nuqsonli tovar uchun dalolatnoma yozing: sana, tovar, nuqson turi va ideal holda surat. Yetkazib beruvchi bilan kelishuvda nuqsonli tovarni qaytarish yoki almashtirish shartlari bo'lishi mumkin, shuning uchun hujjatsiz qoldirmang. Yetkazuvchi qaytarib olmasa, tovarni hisobdan chiqaring va chiqim sababini yozing.

Kassada pul qaytarilganda ham iz qolsin. Uni alohida qaytarish cheki yoki kassa daftaridagi manfiy sotuv sifatida yozing. Yozilmasa, kun oxirida kassa nega kam ekanini hech kim tushuntirib bera olmaydi. Onlayn buyurtmalarda (Telegram, marketplace) kuryer qaytargan tovarni omborga kelganda kirim qiling, yo'lda turganida esa "yo'lda" deb alohida belgilang.

Oy oxirida varaqasini ko'zdan kechiring: nechta qaytish bo'ldi, jami qancha so'm qaytarildi, qaysi tovar eng ko'p qaytdi. Qaytishlar oyma-oy ko'payib borsa, sababini qidiring.

Xulosa

Har bir qaytish kamida bitta, ko'pincha ikkita yozuvdir: biri tovar harakati, ikkinchisi pul harakati. Almashtirish esa har doim ikkita tovar yozuvini talab qiladi. Bularni odat qilsangiz, qoldiq bilan kassa o'rtasidagi sirli farqlar yo'qoladi. Agar qaytishlar yillar davomida yozilmagan bo'lsa, AniqHisob jamoasi inventarizatsiya o'tkazib, qoldiqlarni tiklashga va qaytarishlarni yuritish tartibini o'rnatishga yordam beradi.