Kam sotiladigan tovar — muzlatilgan pul
Javonda uch oy yotgan tovar uchun to'langan pul aylanmaga qaytmaydi va yangi, foydali tovar olishga to'sqinlik qiladi.
Javondagi har bir tovar bir paytlar sizning cho'ntagingizdagi pul edi. Tovar tez sotilsa, pul foyda bilan qaytib keladi va yangi xaridga ketadi. Tovar oylab joyida yotsa, pul "muzlab" qoladi: u endi sizga ishlamaydi, lekin ijara, ish haqi va kreditlar to'lanishda davom etadi. Kichik do'konda bir necha million so'm shunday yotib qolishi mumkin va egasi buni ko'pincha sezmaydi, chunki tovar ko'z oldida turibdi, demak "mol bor".
Muzlatilgan pul qanday ko'rinishda bo'ladi
Muzlatilgan pul — bu uzoq vaqt sotilmayotgan tovarga ketgan summa. Misol: siz 60 dona g'alati rangli ko'ylak oldingiz, har biriga 15 000 so'mdan, ya'ni jami 900 000 so'm. Kuniga o'rtacha yarim dona sotilsa, hammasi sotilishi uchun 120 kun, ya'ni to'rt oy kerak. To'rt oy davomida 900 000 so'm sizning qo'lingizda emas. Shu pulga ayni vaqtda tez sotiladigan tovar olsangiz, u bir necha marta aylanib, foyda keltirgan bo'lardi.
Yana bir zarar bor: sekin tovar joy egallaydi. U javonning yaxshi joyini band qiladi, uni sanash, changini artish va saqlash kerak, yaroqlilik muddati yoki modasi o'tib ketish xavfi ham o'sib boradi.
Sekin tovarni qanday aniqlash
Sodda usul: tovar jadvaliga "oxirgi sotuv sanasi" ustunini qo'shing. Uni sotuvdan ko'chirib borish qiyin bo'lsa, oyda bir marta sotuvlar ro'yxatiga qarab yangilang. Keyin quyidagi qoida ishlaydi:
- 30 kundan beri sotilmagan — kuzatuv ostida;
- 60 kundan beri sotilmagan — harakat qilish vaqti;
- 90 kundan (taxminan uch oy) beri sotilmagan — muzlatilgan tovar.
Yana bir foydali ko'rsatkich — qoldiq necha kunga yetishi: qoldiq ÷ kunlik o'rtacha sotuv. Agar javonda 60 dona bo'lsa, kuniga 0,5 dona sotilsa, qoldiq 120 kunga yetadi. Oddiy tovar uchun 15–30 kun yaxshi ko'rsatkich, 120 kun esa signal.
Tovarni qanday "eritish" mumkin
Maqsad — tovarni yo'qotishsiz, hech bo'lmaganda tannarxiga yaqin narxda pulga aylantirish. Variantlar:
- Aksiya yoki chegirma. Hatto 10–20 foiz chegirma ham harakat bermasa, undan ko'prog'ini o'ylab ko'ring; tovarni tannarxga sotish ham uni yotqizib qo'yishdan yaxshi, chunki bo'shagan pul yangi tovarga ishlaydi.
- Komplekt. Sekin tovarni ketayotgan tovar bilan birga yarim narxga qo'shib bering.
- Joyni almashtirish. Tovarni kassa oldiga yoki ko'z darajasiga qo'ying, ba'zan shu o'zi yetarli bo'ladi.
- Ta'minotchiga qaytarish yoki almashtirish. Kelishuv bo'lsa, ayrim tovarni boshqasiga almashtirish mumkin.
- Ulgurji sotish. Do'stlar, boshqa do'konlar yoki onlayn e'lon orqali qoldiqni bir butun sotish.
Muddati o'tgan yoki yaroqsiz tovarni esa hisobdan o'chirib, chiqarib tashlash kerak: u foyda bermaydi, faqat hisobni buzadi.
Kelajakda muzlatmaslik uchun
Muammoni yechishdan ko'ra, uni oldini olish arzonroq:
- yangi tovarni birinchi marta kichik partiya bilan sinab ko'ring (5–10 dona);
- partiyani "bir oylik sotuv" miqdoridan oshirmang;
- har oy sotilmagan tovarlar ro'yxatini ko'rib chiqing va ularni qayta buyurtma qilmang;
- tovar uchun "nega olaman?" savoliga javobingiz bo'lsin: u qaysi mijoz uchun va qaysi vaqtda sotiladi.
Har oyning birinchi haftasida 20 daqiqa ajrating: jadvalni "oxirgi sotuv sanasi" bo'yicha saralang, eng tepadagi 10 ta tovarga qarang va har biri uchun bitta qaror qabul qiling: chegirma, komplekt, qaytarish yoki hisobdan chiqarish. Qaror qabul qilinmagan tovar keyingi oy yana o'sha ro'yxatda turadi, pul esa shu bilan birga muzlab yotaveradi.
Eng ko'p uchraydigan xatolar
- "Narxi arzon, ko'proq olay" — katta partiya qisqa muddatda sotilmaydi.
- Sekin tovar qimmat qolsin deb chegirma qilinmaydi, natijada u yillar davomida turadi.
- Mavsumdan keyin qolgan tovar keyingi mavsumga qoldiriladi, lekin modasi o'tib ketgan bo'ladi.
Xulosa
Muzlatilgan pul — jimgina zarar: u hisobotda ko'rinmaydi, faqat javonda yotadi. Oyda bir marta "oxirgi sotuv sanasi" bo'yicha tekshiruv o'tkazish uni ushlab qoladi. Agar qaysi tovar qancha vaqtdan beri yotganini bilmasangiz, AniqHisob inventarizatsiya paytida qoldiqlarni sanab, sekin harakatlanadigan tovarlar ro'yxatini ham tayyorlab beradi.