Tovar tannarxi: yo'l va yetkazish xarajatini qo'shing

Nakladnoydagi narx — tovarning o'zi uchun to'langan pul. Lekin tovar sizning javoningizga yetib kelguncha yana ko'p pul ketadi: yuk tashish, bojxona va broker xizmati, bank komissiyasi, yuk tushirish. Agar bularni tovar narxiga qo'shmasangiz, jadvalda foyda haqiqatdagidan ancha katta ko'rinadi va siz buni faqat oy oxirida, kassada pul yetmaganda sezasiz. Bu xato ayniqsa chetdan, ulgurji bozordan yoki boshqa viloyatdan tovar olganlarda ko'p uchraydi. Quyida bitta partiya misolida tannarxni qanday to'g'ri hisoblash ko'rsatilgan.

Hujjatdagi narx va haqiqiy narx

Aytaylik, Xitoydan 400 dona termos keltirdingiz. Nakladnoyda narx dona uchun 38 000 so'm, jami 15 200 000 so'm. Qo'shimcha xarajatlar:

• yuk tashish: 1 800 000 so'm;
• bojxona to'lovlari va broker xizmati: 1 500 000 so'm;
• omborga yuk tushirish: 200 000 so'm;
• bank komissiyasi va valyuta konvertatsiyasi: 300 000 so'm.

Qo'shimcha xarajat jami 3 800 000 so'm. To'liq summa: 15 200 000 + 3 800 000 = 19 000 000 so'm. Bir donaning haqiqiy tannarxi: 19 000 000 ÷ 400 = 47 500 so'm, nakladnoydagi 38 000 so'm emas. Farq 25 foiz.

Termosni 52 000 so'mdan sotyapsiz. Nakladnoy bo'yicha foyda 52 000 − 38 000 = 14 000 so'm, ya'ni narxning taxminan 27 foizi. Haqiqiy foyda esa 52 000 − 47 500 = 4 500 so'm, ya'ni taxminan 9 foiz. Ya'ni jadval foydani uch baravar ko'p ko'rsatayotgan edi. Bu farq ijara, ish haqi va soliqni to'lashga yetadimi, yo'qmi, shu yerda hal bo'ladi.

Tannarxga nimalar kiradi

Qoida oddiy: tovarni sotib olishdan to uni javonga qo'yguncha ketgan, aynan shu tovar bilan bog'liq har bir so'm tannarxga kiradi. Odatda quyidagilar:

1. tovarning nakladnoydagi narxi;
2. tashish: xalqaro va mahalliy, yo'l ustidagi sug'urta;
3. bojxona to'lovlari va broker yoki ekspeditor xizmati;
4. ortish va tushirish, omborga olib kirish;
5. bank komissiyasi va valyuta almashtirish farqi;
6. tovarni sotuvga tayyorlash: qayta qadoqlash, yorliq yopishtirish.

Kirmaydi: do'kon ijarasi, ish haqi, reklama, kommunal xarajatlar. Bular umumiy xarajat, ular foydadan alohida ayiriladi. Ularni tannarxga aralashtirsangiz, ikki marta hisoblab yuborasiz.

Aralash partiyada xarajatni taqsimlash

Partiyada bir necha xil tovar bo'lsa, umumiy xarajatni ular o'rtasida adolatli bo'lish kerak. Yuk tashishni odatda og'irlik yoki hajm bo'yicha, bojxona va sug'urtani qiymat bo'yicha taqsimlash mantiqli. Misol: yuk tashish 900 000 so'm, partiyada 150 kg stakan va 50 kg likopcha bor. Jami 200 kg uchun kilogrammiga 900 000 ÷ 200 = 4 500 so'm. Stakanlarga 150 × 4 500 = 675 000, likopchalarga 50 × 4 500 = 225 000 so'm tushadi. Har bir tovar o'z qismini qo'shib, donaga bo'linadi.

Singan va yaroqsiz tovar

Yo'lda tovar sinishi mumkin. Agar 400 donadan 8 tasi singan bo'lsa, tannarx 400 ga emas, yaroqli 392 ga bo'linadi: 19 000 000 ÷ 392 ≈ 48 470 so'm. Singan tovar uchun to'langan pul yo'qolmaydi, u sotilgan tovarlar o'rtasida taqsimlanadi. Yetkazib beruvchi yoki tashuvchi kompensatsiya qilsa, summani tannarxdan ayirasiz.

Jadvalga kiritish va narxni qayta ko'rish

Hisoblangan tannarxni jadvaldagi sotib olish narxi ustuniga yozing, nakladnoydagi narxni esa izohda saqlang. Shundan so'ng marjani qayta hisoblang: 4 500 so'm foyda juda kichik bo'lsa, narxni oshirish, boshqa ta'minotchi yoki katta partiya (yuk tashish ulushi kamayadi) haqida o'ylash vaqti keldi. Kurs o'zgarsa, keyingi partiya tannarxi ham o'zgaradi, shuning uchun narxlarni har partiyadan keyin qayta tekshiring.

Xulosa

Tannarx hujjatdagi narx emas, tovar javoningizga yetib kelgandagi to'liq narx. Uni to'g'ri hisoblab, foydani real ko'rasiz va narxni asosli belgilaysiz. Agar tannarx ustuni tartibsiz bo'lsa yoki qoldiqlar qiymatini aniq bilmasangiz, AniqHisob jamoasi inventarizatsiya o'tkazib, tovar hisobini tartibga solishga yordam beradi.