Eng ko'p sotiladigan 20 ta tovarni aniqlash

Do'konda yuzlab tovar turi bo'lsa ham, tushumning katta qismi ko'pincha bir necha o'nlab tovardan keladi. Har bir do'konda bu ulush har xil bo'ladi: ba'zida 20 ta tovar tushumning yarmini, ba'zida undan ham ko'proq qismini beradi. Siz uchun muhimi shu "yadro"ni aniq bilish, chunki aynan shu tovarlar tugab qolsa, do'kon eng ko'p pul yo'qotadi. Ularni topish uchun murakkab dastur kerak emas, bir necha soatlik jadval ishi yetarli.

Nima uchun aynan 20 ta? Raqam shartli: kichik do'konda 15, kattaroqda 30 bo'lishi mumkin. Maqsad — butun assortimentni emas, kundalik pul olib keladigan kichik guruhni ajratib olish. Sizning do'koningizda bu guruh nazorat qilish mumkin bo'lgan darajada kichik, shu bilan birga natijani sezarli darajada o'zgartiradigan darajada katta.

Ma'lumotni qayerdan olish

Oxirgi 1–3 oylik sotuv ma'lumoti kerak. Manba sifatida quyidagilar xizmat qiladi:

• kassa apparatining kunlik yoki oylik hisoboti;
• sotuv daftari yoki jadvali;
• Telegram'dagi yoki marketplace'dagi buyurtmalar tarixi;
• ta'minotchidan olingan hisob-fakturalar, agar sotuv yozuvlari bo'lmasa (taxminiy usul: nima ko'p olingan bo'lsa, ehtimol ko'p sotilgan).

Ma'lumot qancha uzun davrni qamrab olsa, tasodifiy tebranish shuncha kam ta'sir qiladi. Lekin mavsumiy tovarda (qish uchun kiyim, yoz uchun ichimlik) davrni mavsumga moslang.

Hisoblash tartibi

1. Excel jadvaliga har bir tovar uchun ikki ustun yozing: sotilgan miqdor va tushum (miqdor × sotish narxi). Agar bor bo'lsa, foyda ustunini ham qo'shing.
2. Bir tovar bir necha marta uchrasa, ularni birlashtiring (Excel'da buning uchun PivotTable (yig'ma jadval) yoki SUMIF funksiyasi bor).
3. Ro'yxatni tushum bo'yicha kamayish tartibida saralang.
4. Birinchi 20 qatorni belgilab, ularning ulushini hisoblang: ularning tushumi ÷ umumiy tushum × 100.
5. Xuddi shu ro'yxatni foyda bo'yicha ham saralang va ikkala ro'yxatni solishtiring.

Faraz qilaylik, do'kon 150 xil tovar sotadi va oylik tushumi 60 000 000 so'm. Saralangandan keyin birinchi 20 tovar 33 000 000 so'm keltirdi. Ularning ulushi: 33 ÷ 60 × 100 = 55 %. Boshqacha aytganda, assortimentning atigi 13 foizi pulning yarmidan ko'prog'ini beryapti. Sizning do'koningizda raqam boshqacha chiqishi mumkin, shuning uchun uni taxmin qilmay, o'zingiz hisoblang.

Ro'yxat chiqqach nima qilish kerak

Eng ko'p sotiladigan tovarlar uchun alohida qoidalar o'rnating:

• har biri uchun minimal qoldiqni belgilang va u tugamasdan buyurtma bering;
• ularni javonda eng qulay, ko'zga tushadigan joyga qo'ying;
• har hafta shu 20 ta tovarning qoldig'ini sanab tekshiring (bu 15 daqiqalik ish);
• ta'minotchi bilan kelishib, ularni zaxiradagi qo'shimcha partiya bilan ta'minlang;
• shu tovarlarda narx o'zgarishini birinchi navbatda kuzating.

Bu qoidalarning hammasi bitta fikrga tayanadi: eng kerakli tovar hech qachon tugamasligi kerak. Yetishmagan tovar nafaqat o'z foydasini yo'qotadi, balki mijozni boshqa do'konga olib ketadi, u esa yonida boshqa narsalarni ham xarid qiladi.

Ro'yxatni qachon yangilash

Top-20 doimiy emas. Mavsum o'zgaradi, narxlar o'zgaradi, yangi mahsulot paydo bo'ladi. Ro'yxatni oyiga bir marta yangilang: yangi sotuv ma'lumotini qo'shing, saralashni takrorlang va kim ro'yxatdan chiqib, kim kirganini ko'ring. Ba'zan bunda kutilmagan narsa topiladi: eskidan "asosiy" deb hisoblagan tovar aslida beshinchi o'ringa tushib ketgan.

Eng ko'p uchraydigan xatolar

• Tushum emas, faqat dona soniga qaraladi.
• Qisqa davr (bir hafta) bo'yicha xulosa qilinadi va tasodifiy sotuv "yetakchi" bo'lib chiqadi.
• Ro'yxat bir marta tuziladi va yillar davomida yangilanmaydi.
• Ro'yxatdagi tovarlar tugasa ham "keyin buyurtma beraman" deb kutiladi.

Xulosa

Top-20 — butun do'kon haqida emas, eng muhim qismi haqida oddiy, lekin kuchli ma'lumot. Uni bilsangiz, e'tiborni qayerga qaratishni, buyurtmani qachon berishni va qaysi tovarni ko'zdan qochirmaslikni bilasiz. Agar sotuv ma'lumoti tartibsiz bo'lsa va ro'yxatni aniq chiqarib bo'lmasa, AniqHisob inventarizatsiya va hisobni tartibga solish orqali bunga yordam beradi.